YENİ Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Çinli otomotiv üreticisi BYD'ye tanınan vergi muafiyetleri ve yatırım teşvikleri üzerinden kamuoyuna dikkat çeken bir iddia taşıdı. Yavuzyılmaz, söz konusu uygulamalar nedeniyle devletin 615 milyon doların üzerinde vergi kaybına uğradığını savundu. Güncel kur üzerinden bu tutarın yaklaşık 30 milyar liraya karşılık geldiğini belirten milletvekili, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a çağrı yaptı.
Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada BYD'ye sağlanan teşviklerin geçmişine ilişkin tarihleri de paylaştı. Milletvekilinin aktardığına göre süreç, 5 Temmuz 2024'te Ticaret Bakanlığının yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen ithalatı ek gümrük vergilerinden muaf tutmasıyla başladı. Bu düzenlemeden üç gün sonra, 8 Temmuz 2024'te BYD ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı arasında 1 milyar dolarlık yatırım taahhüdünü içeren bir yatırım anlaşması imzalandı.
Yavuzyılmaz, anlaşmanın imzalanmasının ardından yatırımın ayrıntılarının kamuoyuyla paylaşılmadığını, BYD'ye verilen teşvik belgesinin içeriğinin de açıklanmadığını ileri sürdü. Sürecin şeffaf yürütülmediğini savunan milletvekili, şirketin yararlandığı vergi avantajlarının kapsamını gündeme getirdi.
Açıklamada öne çıkan bir diğer konu ise BYD'nin Manisa'da gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği fabrika yatırımı oldu. Yavuzyılmaz'ın paylaşımına göre şirket, 10 Haziran 2026 tarihinde Türkiye'deki yatırım için henüz bir takvim bulunmadığını ve projeyi askıya aldığını açıkladı. Milletvekili, Temmuz 2024'te yatırım anlaşmasının imzalanması ile Haziran 2026'da projenin askıya alınması arasındaki dönemde BYD'nin Türkiye'de 59 bin 168 araç sattığını belirtti.
Yavuzyılmaz, satışların vergi avantajlarıyla gerçekleştirildiğini öne sürerek uygulamanın otomotiv sektöründeki rekabet koşullarını olumsuz etkilediğini savundu. Ona göre şirkete tanınan vergisiz ithalat imkânı, diğer piyasa aktörleri karşısında önemli bir avantaj oluşturdu. Milletvekili, bu durumun sektördeki adil rekabet ortamına zarar verdiğini iddia etti.
615 milyon dolarlık vergi kaybı hesabının nasıl yapıldığına ilişkin de bilgi veren Yavuzyılmaz, araç başına gümrük öncesi ortalama fiyatı 11 bin 500 dolar olarak kabul ettiğini açıkladı. Hesaplamasında gümrük vergisi muafiyetini, ek gümrük vergisi avantajını ve bu muafiyetlerin ÖTV ile KDV matrahları üzerindeki zincirleme etkisini dikkate aldığını belirtti. Bu kalemlerin toplamının 615 milyon doların üzerinde bir vergi kaybına karşılık geldiğini ileri sürdü.
Milletvekili, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'a yönelik çağrısında BYD'nin taahhüt ettiği fabrikanın kurulmasının sağlanmasını istedi. Yavuzyılmaz, yatırımın gerçekleştirilmemesi durumunda şirketin teşvik belgesinin iptal edilmesini ve bugüne kadar sağlanan desteklerin geri alınmasını talep etti.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a da seslenen Yavuzyılmaz, Çin menşeli araçlara uygulanan vergiler kapsamında BYD'ye muafiyet sağlayan düzenlemelerin yürürlükten kaldırılmasını istedi. Ayrıca zamanaşımı süresi dolmadan, hesapladığını belirttiği 615 milyon dolarlık tutarın faizleriyle birlikte şirketten tahsil edilmesi gerektiğini savundu.
Yavuzyılmaz'ın açıklaması, BYD'nin Türkiye'deki yatırım taahhüdü, yararlandığı teşvikler ve otomotiv ithalatındaki vergi uygulamalarını yeniden gündeme taşıdı. Ancak 615 milyon dolarlık vergi kaybı rakamı, milletvekilinin paylaştığı hesaplamaya dayanan bir iddia olarak yer aldı.
Kaynak: Haber Merkezi
