ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından bölgede yükselen gerilimi sona erdirmek amacıyla diplomatik girişimler sürüyor. Katar'ın arabuluculuğunda ABD ile İran arasında dolaylı görüşmeler gerçekleştirilirken Tahran yönetimi, barış görüşmelerinin başlayabilmesi için sunduğu 7 şartın karşılanmasını istiyor. İran'ın talepleri arasında deniz ablukasının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'nda İran ile Umman'ın belirlediği yeni geçiş rotasının ABD tarafından kabul edilmesi bulunuyor. Washington'ın nükleer programı müzakere gündemine dahil etme girişimleri ise Tahran tarafından reddediliyor.
Katar basını, iki ülke arasındaki diplomatik temaslarda ilerleme sağlandığını öne sürüyor. Ancak görüşmelere rağmen sahada henüz somut bir gelişme yaşanmış değil. ABD Başkanı Donald Trump'ın 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından İran'a yönelik yeni bir saldırı emri verebileceği iddia ediliyor. Uluslararası basında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da İran'a karşı yeni bir askeri harekat düzenlenmesi için Trump'a baskı yaptığı ileri sürülüyor. Tahran yönetimi ise olası saldırılara karşı savaşın daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceği uyarısında bulunuyor.
İran, arabulucular aracılığıyla ABD'ye ilettiği 7 şarttan geri adım atmıyor. Tahran yönetiminden bu maddelerin tamamına ilişkin ortak ve tutarlı açıklamalar gelmese de taleplerin, iki ülke arasında geçmişte imzalanan 14 maddelik mutabakat zaptının 1, 2, 4, 10 ve 11'inci maddelerindeki temel hükümlerle benzerlik taşıdığı belirtiliyor.
DENİZ ABLUKASININ KALDIRILMASI İLK ŞART
İran'ın öncelikli talebi, ABD'nin ülkeye uyguladığı deniz ablukasının sona erdirilmesi. ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan savaş sırasında İran, Hürmüz Boğazı'nı gemi trafiğine kapatmış, Washington da buna karşılık İran'a deniz ablukası uygulamıştı. 17 Haziran'da imzalanan çerçeve anlaşmanın ardından Tahran boğazı yeniden açmış, ABD de ablukayı kaldırmıştı. Ancak anlaşmanın uygulanmasında yaşanan aksaklıklar nedeniyle İran temmuz ayında Hürmüz Boğazı'nı tekrar kapattı. ABD de bunun üzerine deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koydu. Tahran, savaşın sona erdirilmesi için öncelikle bu uygulamanın kaldırılmasını talep ediyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ YENİ ROTA TANINSIN İSTİYOR
İran'ın ABD'ye sunduğu şartlar arasında, İran ve Umman tarafından Hürmüz Boğazı'nda belirlenen yeni geçiş güzergahının Washington tarafından tanınması da bulunuyor. Tahran yönetimi, söz konusu rotanın kabul edilmesini istiyor. Ayrıca İran, savaşın yalnızca belirli bir bölgede değil, Lübnan dahil bütün cephelerde sona erdirilmesini talep ediyor.
İran yönetimi, öne sürdüğü şartların eksiksiz yerine getirilmesinde ısrar ederken Washington'ın nükleer programı mevcut diplomatik temaslara dahil etme girişimlerini kabul etmiyor. Tahran'a göre nükleer mesele, savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmelerin gündemine taşınmamalı. Katar'ın arabuluculuğunda sürdürülen temaslarda henüz somut bir sonuç ortaya çıkmazken iki ülke arasındaki diplomatik süreç devam ediyor.
Kaynak: Haber Merkezi
