Tarihsel gelişmelerle şekillenen bir bölge
Surdışı, İstanbul’un kara surları dışındaki alanlardan biri olup, tarih boyunca göçlerle şekillendi. Sahil hattı hariç, her dönem işçi ve emekçilerin yaşadığı gecekondu semtleri, 1950’lerden sonra ‘rant’ kavramı ile tanıştı. Bu dönemde sanayi faaliyetleri arttı ve semtlerin sosyal yapısı değişmeye başladı.
Sanayi ve emekçilerin buluşma noktası
Suriçi’ne demir yolu ile bağlanan Bakırköy, 1950’lerde sanayinin de damarı haline geldi. Vita yağ fabrikası, Vezüv gaz sobaları, kilim mensucat fabrikası gibi işletmelerin etkisiyle bölge, Bahçelievler, Zeytinburnu, Haznedar ve Yeşilköy’ü etkiledi. Bu dönemde her kalfanın kendi bölgesi vardı ve bir tür ‘hukuk’ da oluştu.
Surdışı’nın tarihsel anlatımı
Oktay Özman’ın ‘Surdışı İstanbul, Tarihin Öte Tarafı’ kitabı, bu semtlerin tarihsel gelişimini detaylı anlatıyor. Kitapta Surdışı, Haliç’e dökülen Alibey Deresi ile Marmara Denizi arasındaki piramit biçimindeki bölge olarak tanımlanıyor. Bu bölge, 15 milyon olan ama en az 20 milyon kişinin yaşadığı İstanbul’un içinde hâlâ şekillenmeye devam ediyor.
Şehir desantralizasyonu ve sefer yolları
Kitabın ikinci bölümünde ‘sefer yolundan otoyola ve şehrin desantralizasyonuna’ başlıklı bölüm, Eyüp etrafında şekillenen semtlerin tarihsel gelişimini anlatıyor. Eyüp, Osmanlı seferlerine de bu noktadan gidiyor ve bu bölge de Surdışı’nın hikayesine önemli bir yer tutuyor.
Kaynak: Haber Merkezi
