Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), insanlı Ay görevlerini yeniden gerçekleştirmeyi amaçlayan Artemis programı kapsamında RS-25 motoruna yönelik yeni bir testi tamamladı. Deneme, 21 Ekim 2026'da Mississippi eyaletindeki Bay St. Louis yakınlarında bulunan Stennis Uzay Merkezi'nde gerçekleştirildi. Mühendisler, Fred Haise Test Standı'nda yapılan sıcak ateşleme sırasında geliştirme motorunu 500 saniye boyunca çalıştırdı.
10001 seri numarasını taşıyan motorun yaklaşık sekiz buçuk dakika süren testi, Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketinin fırlatma sırasında motorlarını çalıştırdığı süreyle aynı olacak şekilde gerçekleştirildi. Test sırasında motorun güç seviyesi yüzde 111'e kadar yükseltildi. Bu performans seviyesi, yeni üretilen RS-25 motorlarının SLS roketi ve Orion uzay aracını yörüngeye taşıma gereksinimlerini karşılaması açısından önem taşıyor.
RS-25 testinin amacı ve yeni termal koruma sistemi
Testin temel hedefleri arasında gelecekteki Artemis uçuşlarında kullanılacak bileşenlerin kabul testlerine yönelik çalışmaları tamamlamak ve motorda kullanılan yeni termal koruma sistemini doğrulamak yer aldı. Yeni ısı kalkanı, fırlatma sırasında ortaya çıkan aşırı sıcaklıklara karşı motorun nozulunu korumak üzere tasarlandı. Tam 500 saniye süren ateşleme sırasında elde edilen verilerle sistemin performansı değerlendirildi.
Denemede kullanılan geliştirme motorunun doğrudan uzay uçuşlarında görev yapması planlanmıyor. Buna rağmen test sonuçları, motorların performans ve güvenilirliğinin geliştirilmesi açısından önem taşıyor. Ana yüklenici L3Harris Technologies ile NASA mühendisleri, ateşleme sırasında elde edilen verilerden yararlanarak motor sistemlerine ilişkin değerlendirmelerini sürdürüyor.
SLS roketinde dört RS-25 motoru kullanılıyor
Artemis görevlerinde SLS roketinin fırlatılması için dört RS-25 motoru aynı anda çalışıyor. Dört motorun birlikte ürettiği toplam itki gücü 2 milyon libreye ulaşıyor. Bu güç, roketin ve taşıdığı Orion uzay aracının uzaya gönderilmesinde kullanılıyor.
Uçuşlarda kullanılacak RS-25 motorlarının tamamı, uçuşa elverişlilik onayı almadan önce Stennis tesislerinde test ediliyor. Bu süreçteki zorlu denemeler, NASA, L3Harris ve Nova Space Solutions operatörlerinden oluşan ortak ekip tarafından yürütülüyor. Böylece motorların uçuş öncesindeki performans ve güvenilirlik değerlendirmeleri gerçekleştiriliyor.
Derin uzay roketlerinin mühendislik geçmişi
Ay görevlerinde kullanılan roket motorlarının tarihsel gelişiminde, geçmişte NASA bünyesinde görev yapan Türk mühendislerin de katkıları bulunuyor. Apollo döneminde Saturn V roketlerinin F-1 motor entegrasyonunu yöneten İsmail Akbay, bugünkü SLS roket mimarisinin öncüsü kabul edilen projelerde önemli bir rol üstlenmişti.
NASA'nın insanlı uzay uçuşu çalışmalarında yeni nesil isimler arasında Adana İncirlik doğumlu astronot Deniz Burnham da yer alıyor. Kurum ayrıca kısa süre önce Dünya yüzeyini lazer dalgalarıyla kesintisiz biçimde haritalamaya yönelik CASALS teknolojisini tanıttı. Optik sistemlerin gelecekte Ay yörüngesindeki haritalama görevlerine entegre edilmesi de gündeme getirildi.
Kaynak: Haber Merkezi
