Yapay zekâ yatırımlarındaki hızlanma, çip üretim ekipmanlarına talebi artırarak sektörde yeni bir kapasite sorununu gündeme taşıdı. Dünyanın önde gelen çip üretim ekipmanı şirketlerinden Hollandalı ASML Holding NV, 14 Ekim'de açıkladığı üçüncü çeyrek sonuçlarında mevcut üretim planlarının önümüzdeki iki yıldaki müşteri talebini tam olarak karşılayamayacağını bildirdi. Şirket, müşterilerden gelen ekipman talebinin kısa ve orta vadede artmayı sürdürdüğünü belirtti.
ASML Üst Yöneticisi Christophe Fouquet, yapay zekâ yatırımlarının büyüklüğüne ve ne kadar süreceğine yönelik beklentilerin çip üreticilerini daha fazla makine siparişi planlamaya yönelttiğini söyledi. Şirketin açıklamasına göre 2027 ve 2028 yılları için planlanan üretimin müşteri taleplerini bütünüyle karşılaması mümkün görünmüyor. Bu durum, dünyanın en gelişmiş çiplerinin üretiminde kullanılan makineler için kapasite artırılsa bile talebin üretim artışının önünde kalabileceğine işaret ediyor.
Müşterilerin gelecek yıllar için şimdiden plan yapmaya başlaması, sipariş ilgisinin zaman aralığını da genişletiyor. Fouquet, bazı müşterilerin 2029, hatta 2030 teslimatları için sipariş vermekle ilgilendiğini açıkladı. Bu ilgi, söz konusu yıllara ait kesinleşmiş siparişler bulunduğu anlamına gelmiyor; çip üreticilerinin ilerideki yatırımlarını bugünden güvence altına almaya çalıştığını gösteriyor.
ASML'nin ürettiği litografi makineleri, çiplerin üzerinde yer alan çok küçük devre yapılarını oluşturmak için kullanılıyor. İleri teknoloji işlemcilerin üretiminde kritik rol oynayan aşırı ultraviyole (EUV) litografi sistemleri yüksek teknoloji gerektiriyor ve bunların üretim kapasitesi kısa sürede artırılamıyor. Bu nedenle ekipman teslimatlarında yaşanabilecek gecikmeler, müşterilerin yeni çip üretim kapasitesi oluşturma takvimlerini etkileyebilir.
Artan talep şirketin finansal sonuçlarına da yansıdı. ASML'nin üçüncü çeyrek satışları 11,7 milyar euroya, net kârı ise yaklaşık 5 milyar euroya çıktı. Geçen yılın aynı döneminde satışlar 7,5 milyar euro, net kâr 2,1 milyar euro seviyesindeydi. Böylece şirketin net kârı bir yılda iki katından fazla arttı. Brüt kâr marjı yüzde 57,5'e ulaşarak önceki beklentiyi aşarken, şirket çeyrek boyunca 113 yeni litografi sistemi sattı; ikinci çeyrekte bu sayı 86 olmuştu.
Mevcut makinelerin bakım, hizmet ve verimlilik artırıcı güncellemelerinden elde edilen gelir de 3,3 milyar euroya yükseldi. Bu rakam, çip üreticilerinin yeni fabrikalar için makine alımının yanı sıra mevcut üretim hatlarının kapasitesini artırmaya da yöneldiğine işaret ediyor.
ASML, temmuz ayında duyurduğu planda bazı litografi sistemlerinin üretim kapasitesini 2027'de yüzde 30 artırmayı, 2028'de ise buna ilave yüzde 30'luk artış imkânını değerlendirmeyi öngörmüştü. Son açıklama, bu genişleme planlarının artan talebi karşılamakta yetersiz kalabileceğine işaret etti. Şirket yönetimi, 2028 için daha önce duyurulan yüzde 30'luk artışın da ötesine geçmenin yollarını araştırdığını bildirdi.
Şirket, 2026 yılı satış tahmininin alt sınırını da yükseltti. Daha önce 43-45 milyar euro olarak açıklanan yıllık satış beklentisi 44-45 milyar euroya çıkarıldı. ASML, yılın son çeyreğinde satışlarının 14,2 milyar euro ile 15,2 milyar euro arasında gerçekleşmesini bekliyor.
ASML makineleri yalnızca yapay zekâ işlemcilerinin değil, gelişmiş bellek ürünlerinin ve çok sayıda başka elektronik bileşenin üretiminde de kritik rol oynuyor. Makine arzındaki yetersizlik uzun vadede çip üreticilerinin yanı sıra otomotivden elektronik cihazlara kadar farklı sektörlerin yatırım planlarını da etkileyebilir. Türkiye için doğrudan açıklanmış bir tedarik kısıtlaması veya fiyat artışı bulunmuyor. Bununla birlikte küresel tedarik zincirlerine bağlı otomotiv, elektronik ve sanayi üretimi şirketleri açısından çip üretim kapasitesindeki gelişmeler önem taşıyor. Bundan sonraki temel soru, ASML'nin üretim kapasitesini müşterilerinin yatırım takvimlerine yetişecek hızda genişletip genişletemeyeceği.
Kaynak: Haber Merkezi
