İklim krizinde kaptansız gemi uyarısı

İklim kriziyle mücadelede ülkeler ortak hedefler üzerinde uzlaşsa da verilen taahhütlerle uygulamalar arasındaki fark büyüyor. Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi ve iklim bilimci Prof. Dr. Levent Kurnaz, Paris İklim Anlaşması’nın bu noktadaki temel açmazına dikkat çekerek, hedeflerin uygulanmasını zorunlu kılacak küresel bir otorite bulunmadığını söyledi. Kurnaz’a göre dünya, varacağı limanı bilen ancak kaptanı olmayan bir gemiyi andırıyor.

Kurnaz, “Paris Gemisi: Liman Belli, Kaptan Yok” başlıklı değerlendirmesinde küresel iklim mücadelesinin karşı karşıya olduğu sorunu ele aldı. 2015’te kabul edilen Paris İklim Anlaşması ülkeleri ortak bir hedefte buluşturdu; ancak bu hedefe ulaşılmasını sağlayacak bağlayıcı bir yaptırım mekanizması oluşturulamadı.

Anlaşmayı dev bir gemiye benzeten Kurnaz, ABD, Çin, Hindistan, Avrupa ülkeleri ve petrol üreticilerinin aynı gemide yer aldığını, buna karşın her ülkenin kendi hızını belirlediğini ifade etti. Ülkeler sera gazı salımlarını azaltma yönünde taahhütlerde bulunsa da hiçbir uluslararası kurum bu sözlerin yerine getirilmesini zorunlu kılamıyor.

Kurnaz, ABD’nin 27 Ocak 2026 itibarıyla Paris Anlaşması’ndan ikinci kez çekildiğini hatırlattı. Washington’ın anlaşmadan ayrılmasının dünyanın kalan karbon bütçesini değiştirmediğini, ancak diğer ülkelerin sorumluluğunu artırdığını belirtti. Çin, Hindistan ve diğer büyük ekonomileri daha fazla emisyon azaltımına zorlayacak küresel bir otoritenin de bulunmadığına dikkat çekti.

Ülkelerin beş yılda bir daha iddialı hedefler açıklamasının tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Kurnaz, atmosfere salınan karbondioksitin birikmeyi sürdürdüğünü kaydetti. Her gecikme, gelecekte yapılması gereken emisyon azaltımlarını daha zor hale getiriyor. Bu nedenle iklim mücadelesinde belirleyici olanın diplomatik vaatler değil, gerçek emisyon miktarları olduğunu ifade etti.

Küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin giderek zorlaştığını belirten Kurnaz, bunun mücadeleden vazgeçmek anlamına gelmediğini söyledi. Sıcaklık artışındaki her onda birlik farkın önemini vurguladı. Dünyanın iklim krizinin boyutlarını ve yapılması gerekenleri bildiğini belirten Kurnaz’a göre, ülkelerin ortak hedefe ulaşmak için gereken hızda hareket etmesini sağlayacak bir yönetim mekanizması hâlâ yok.

Kaynak: Haber Merkezi