Bir şantiyenin kaba inşaat aşaması bittiğinde, kule vincin dibinde ve kalıp alanının kenarında biriken yığınlar dikkat çeker: kesilip atılmış nervürlü demir uçları, eğilmiş iskele boruları, kullanılmaz hale gelmiş kalıp elemanları, kablo makaralarından artan parçalar. Bu malzemeler uzun süre inşaatın sıradan atığı olarak görüldü.
Metal fiyatlarının yükseldiği ve şantiye maliyetlerinin dikkatle izlendiği bugünkü koşullarda ise müteahhitler ve şantiye şefleri bu yığınlara farklı bir gözle bakıyor.
Merakın temel nedeni, inşaki hurdanın hem çok çeşitli hem de miktar olarak büyük olması. Demirin kilo başına değeri bakırın yanında düşük kalsa da, bir şantiyeden çıkan tonaj hesaba katıldığında ortaya ciddi bir tutar çıkabiliyor. Yaklaşık 250 kalemden oluşan ve her gün LME verileri ile dolar/TL kuruna göre yenilenen güncel hurda fiyatları listesi, bu nedenle şantiye yönetimlerinin takip ettiği kaynaklardan biri haline geliyor.
Bir şantiyeden hangi metaller çıkar? İnşaat demiri artıkları, şantiye hurdasının en büyük kalemi. Kolon, kiriş ve döşeme donatıları hazırlanırken yapılan kesimlerden geriye kısa çubuklar, filizler ve bükülmüş uçlar kalıyor. Bunların yanında etriye hazırlığından çıkan küçük parçalar ve hasar görmüş hasır çelikler de bu gruba giriyor.
Demir grubu kendi içinde de ayrılıyor; temiz inşaat demiri ile beton kalıntısı taşıyan ya da DKP sac, teneke ve talaş gibi farklı formdaki demir hurdası listede ayrı satırlarda yer alıyor.
İskele ve kalıp sistemleri, işin süresine bağlı olarak zamanla yıpranıyor. Eğilen iskele boruları, kırılan bağlantı elemanları, ömrünü tamamlamış çelik kalıp panelleri ve dikmeler de hurda olarak değerlendiriliyor. Çatı ve cephe işlerinden ise çelik profil, kutu profil ve sac kesintileri geliyor.
Alüminyum cephe ve doğrama montajı yapılan projelerde profil kesintileri ayrı bir kalem oluşturuyor.
Elektrik ve mekanik tesisat aşaması, şantiye hurdasının daha değerli kısmını üretiyor. Kablo çekiminden artan uçlar, makara sonları ve hatalı çekilip sökülen hatlar kablo kategorisinde değerlendiriliyor; TTR, NYA ve soyulmamış kablo gibi türler fiyat listesinde birbirinden ayrı tutuluyor.
Sıhhi tesisat ve iklimlendirme işlerinden çıkan bakır boru parçaları, pirinç vana ve rakorlar ise kilo başına en yüksek değere sahip inşaat atıkları arasında.
Demir neden tonajla değer kazanıyor? Demir, hurda piyasasında kilo başına en düşük fiyatlanan metallerden biri. Ancak bir konut projesinde kullanılan donatı miktarı düşünüldüğünde, kesim firesi bile tonlarla ifade edilebiliyor. Bu nedenle demir hurdasında asıl belirleyici olan birim fiyattan çok toplam ağırlık.
Tonajlı satışlarda kilo başına küçük farkların toplam tutara büyük ölçüde yansıması da bundan kaynaklanıyor.
Şantiyelerde tonajlı inşaat demirinin tartımı hesaplamanın en kritik adımıdır. Sancaktepe'deki yapı alanlarına gelen vinçli araçlar malzemeyi yükler ve şantiyeye en yakın tır kantarında tartım yapılır. Çıkan kantar tartım fişi net ağırlığı belgeler. Ödeme tartımın peşinden doğrudan şirket hesabına havale edilir veya nakit teslim edilir.
Tonaj büyüdükçe lojistik de hesabın parçası haline geliyor. Birkaç ton demirin şantiyeden kantara ve oradan geri dönüşüm tesisine taşınması, uygun araç ve yükleme ekipmanı gerektiriyor.
Kaynak: Haber Merkezi
