Kayseri'de bulunan Kültepe-Kaniş Örenyeri'nde yürütülen arkeolojik araştırmalarda, antik yerleşimin Helenistik Dönemine ilişkin önemli bir keşif gerçekleştirildi. İlk kazıların başladığı 1948 yılından bu yana geçen 78 yıllık süreçte ilk kez Helenistik Döneme tarihlenen mozaik döşemeli bir yapı ortaya çıkarıldı. Aynı alanda üst üste sıralanan dört ayrı kültür tabakasının belirlenmesi, Kültepe'nin bugüne kadar daha az araştırılmış dönemlerinin anlaşılması açısından yeni bilimsel veriler sağladı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü tarafından ortaklaşa yürütülen çalışmalar, Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında gerçekleştiriliyor. Türkiye ile Güney Kore arasındaki arkeolojik iş birliği kapsamında elde edilen bulgular, Kültepe'nin Helenistik Dönemde geçirdiği mimari ve kültürel değişimlerin incelenmesine olanak tanıyor. Mozaik döşemeli yapı, örenyerinin uzun yıllara yayılan kazı geçmişinde kendi dönemine ait bu özellikteki ilk örnek olarak kayıtlara geçti.
BAKAN ERSOY'DAN ORTAK KAZI EKİBİNE TEBRİK
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu. Kültepe'de 78 yıllık kazı tarihinde bir ilke imza atıldığını belirten Ersoy, Helenistik Döneme ait mozaik döşemeli yapının yanı sıra dört ayrı kültür tabakasının tespit edilmesinin, Anadolu'nun köklü yerleşim merkezlerinden birinin yeterince bilinmeyen dönemlerini aydınlattığını ifade etti. Bulguların Türkiye ve Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel ortaklığın değerli bir sonucu olduğunu vurgulayan Ersoy, Kazı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu ile Türk-Güney Kore ortak araştırma ekibini tebrik etti. Güney Koreli paydaşlara katkılarından dolayı teşekkür eden Bakan Ersoy, Anadolu'nun zengin kültürel mirasının bilimsel araştırmalar aracılığıyla ortaya çıkarılmasına devam edildiğini bildirdi.
ORTAK ÇALIŞMANIN İKİNCİ SEZONUNDA ÖNEMLİ BULGULAR
Kültepe'deki ortak kazı süreci, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ve Ankara Üniversitesi ile Güney Kore Kültür Mirası İdaresine bağlı Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü arasında imzalanan mutabakat zaptına dayanıyor. Anlaşma kapsamında 2025 yılında Warşama Sarayı'nın doğusunda başlatılan araştırmaların ikinci sezonunda, birbiri üzerine yerleşmiş dört Helenistik kültür tabakası ve mozaik döşemeli yapıya ait kalıntılar bulundu. MÖ 323 ile MÖ 30 yılları arasını kapsayan Helenistik Döneme tarihlendirilen yapının günümüze ulaşan mozaik bölümünün doğu-batı doğrultusunda 163 santimetre, kuzey-güney doğrultusunda ise 165 santimetre uzunluğunda olduğu ölçüldü. Yapının çevresinde aynı döşemeye ait başka parçaların da bulunması, mozaiğin ilk yapıldığı dönemde mevcut kalıntılardan daha geniş bir yüzeyi kapladığını gösteren bulgular arasında değerlendirildi.
MOZAİĞİN HANGİ MALZEMELERLE YAPILDIĞI BELİRLENDİ
Arkeolojik incelemeler sırasında mozaik döşemenin yalnızca günümüze ulaşan parçaları değil, yapımında kullanılan teknikler de araştırıldı. Bulgulara göre döşeme hazırlanmadan önce zemin düzleştirildi. Ardından kırma taş ve ince topraktan meydana gelen bir temel oluşturuldu. Bu temel üzerine küçük dere çakıllarından oluşan bir katman yerleştirildiği belirlendi. Döşemenin hazırlanmasında seramik parçaları, kireç ve farklı malzemelerden de yararlanıldığı tespit edildi. Yapım aşamalarına ilişkin elde edilen veriler, Kültepe'deki Helenistik Dönem mimarisinin ve zemin döşeme uygulamalarının daha ayrıntılı araştırılmasına katkı sağlayacak.
DÖRT KÜLTÜR TABAKASI YERLEŞİMİN GEÇMİŞİNİ AYDINLATACAK
Kültepe'de ilk defa ortaya çıkarılan ve birbirini takip eden dört Helenistik kültür tabakası, yerleşimin bu dönemde geçirdiği oluşum ve dönüşüm süreçlerinin arkeolojik katmanlar üzerinden incelenmesini mümkün kılıyor. Araştırmacılar, her tabakada bulunan eserleri ve diğer arkeolojik verileri mimari yapılarda görülen değişikliklerle birlikte değerlendirmeyi amaçlıyor. Böylece Kültepe'nin Helenistik Döneme ait kronolojik gelişiminin daha ayrıntılı biçimde belirlenmesi hedefleniyor. Örenyerindeki önceki kazı ve araştırmaların önemli ölçüde Tunç Çağı'na odaklanmış olması nedeniyle Helenistik Dönem hakkında mevcut bilgiler daha sınırlıydı. Yeni keşiflerin, söz konusu dönemde yerleşim alanlarının nasıl kullanıldığına ve mekânsal düzenin zaman içerisinde nasıl değiştiğine ilişkin araştırmalara da katkıda bulunacağı belirtiliyor.
KÜLTEPE'DE BULUNAN 23 BİN 500 TABLET UNESCO KAYITLARINDA
Anadolu'nun önemli siyasi, ekonomik ve kültürel merkezlerinden biri olan Kültepe-Kaniş'in geçmişi MÖ 3. binyıla kadar uzanıyor. Roma Dönemine kadar varlığını sürdüren yerleşim, Hitit İmparatorluğu'nun yükselişinden önce Kaniş (Neşa) Krallığı'nın başkenti olarak kullanıldı. Aynı zamanda Hitit kültürünün ortaya çıktığı başlıca merkezlerden biri kabul edilen Kültepe, farklı dönemlere ait mimari yapıları ve yazılı belgeleriyle öne çıkıyor. Örenyerinin Yukarı Şehir olarak adlandırılan bölümünde kraliyet sarayları ve tapınaklar bulunurken Aşağı Şehir bölümünde ticaret faaliyetlerinin yürütüldüğü ve yerleşim alanı olarak kullanılan karum yer alıyor. Kültepe, özellikle Eski Asurlu ve Anadolulu tüccarların faaliyetlerine ilişkin arkeolojik buluntularıyla tanınıyor. Kazılarda ortaya çıkarılan yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet, UNESCO Dünya Belleği Kütüğü'nde bulunuyor. Kültepe, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne de dahil edildi. Örenyerinin toplam yüzölçümünün bugüne kadar yalnızca yaklaşık yüzde 5'lik bölümünde kazı gerçekleştirildi.
SONRAKİ AŞAMADA DAHA ESKİ KÜLTÜR KATMANLARI İNCELENECEK
Türkiye ve Güney Kore'nin ortaklaşa gerçekleştirdiği proje kapsamında Helenistik Dönem tabakalarındaki araştırmaların tamamlanmasının ardından daha derindeki arkeolojik katmanlara yönelinmesi planlanıyor. Bu aşamada Kaniş Krallığı'ndan Hitit Dönemine uzanan süreçte oluşmuş kalıntılar üzerinde sistematik incelemeler yürütülmesi amaçlanıyor. Ortak kazı faaliyetleri ve farklı bilim dallarının katkısıyla gerçekleştirilecek araştırmalar sayesinde Kültepe'nin çeşitli tarihsel dönemlerine ilişkin bilgilerin artırılması hedefleniyor. Projenin bir diğer amacı ise Türkiye ile Güney Kore arasında kültürel miras araştırmaları alanında kurulan akademik ve bilimsel iş birliğinin geliştirilmesi olarak belirtiliyor.
Kaynak: Haber Merkezi
