Türkiye'de katılım finansın 2025 yılı görünümünü inceleyen “Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025”, İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM) tarafından yayımlandı. Rapora göre katılım finans, 2025 yılında bankacılık merkezli yapıdan çok boyutlu bir ekosisteme dönüştü. Konut ve araç sahibi olmak isteyenlere peşinatsız, katılım esaslı finansman sağlayan tasarruf finansman şirketleri, yılın en hızlı büyüyen alanı oldu.
Tasarruf finansman sektörünün işlem hacmi yüzde 261,8 artarak 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı. Aktif büyüklüğü yüzde 251,1 artışla 323 milyar liraya çıkarken net kârı 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya yükseldi. Müşteri sayısı yüzde 117 artarak 1,15 milyonu geçti. Sektördeki şirket sayısı 9'a, şube sayısı ise 654'e ulaştı.
Katılım bankalarının toplam aktifleri yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya, topladıkları fonlar 2,8 trilyon liraya çıktı. Bankaların toplam net kârı 85,6 milyar lira oldu. Takipteki alacaklar yüzde 155 artarak 42,4 milyar liraya yükselirken öz kaynaklardaki yüzde 41,2'lik büyüme, aktif büyümesinin gerisinde kaldı.
Katılım bankaları şube ve ATM sayılarını azaltırken dijital işlem hacmi yüzde 41 artışla 7,9 trilyon liraya ulaştı. İşlem adedi yüzde 61 yükselerek 205 milyona çıktı. Bireysel müşterilerin dijital işlem hacmindeki payı yüzde 27'den yüzde 43'e yükseldi. Sektör genelinde son 10 yılda yaklaşık 1600 şube kapanırken katılım bankalarındaki çalışan sayısı 22 bin 545'e çıktı.
Borsa İstanbul'da işlem gören 591 şirketin 237'si BIST Katılım Tüm Endeksi'nde yer aldı. BIST Katılım 100 ve BIST Katılım 50 endeksleri yılı, karşılık geldikleri genel endekslerin üzerinde tamamladı. Katılım endeksinin yatırımcı sayısı 4,26 milyona ulaşırken piyasa değerindeki payı yatırımcı sayısındaki payının gerisinde kaldı.
Katılım sigortacılığında prim üretimi yüzde 62,9 artarak 70,15 milyar liraya yükseldi. Bu oran, yüzde 45,9 büyüyen genel sigorta sektörünün üzerinde gerçekleşti. Katılım sigortacılığının toplam sigorta pazarındaki payı yüzde 5,73'e çıkarken üretimin yaklaşık yüzde 96'sı hayat dışı branşlarda yoğunlaştı.
Türkiye'deki fintek sayısı 2021'den bu yana yüzde 40 artarak 1009'a ulaştı. Buna karşılık yeni kurulan fintek sayısı 2021'deki 101 seviyesinden 2025'te 16'ya geriledi. Türkiye, 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle dünyanın en büyük 7 İslami fintek pazarı arasında yer aldı.
Katılım bankalarının sukuk ihraç hacmi yüzde 58 artarak 215,4 milyar liraya çıktı. Hacim 2015'ten bu yana yaklaşık 84 kat büyüdü. Hazine ve Maliye Bakanlığı da 2025 yılında 34,8 ton altına dayalı sukuk ihraç etti. Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların fon tutarı 1,81 trilyon liraya ulaşırken bunun 745,7 milyar lirası katılım esaslı fonlardan oluştu. Otomatik katılım sistemindeki sertifikaların yüzde 76,8'i ise sonlandı.
Raporda görüşlerine yer verilen İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, katılım finans ekosisteminin bankacılık merkezli yapıdan çok boyutlu bir yapıya dönüştüğünü belirtti. Öner, yüksek enflasyon ortamında nominal büyümenin reel karşılığının ihtiyatla değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir gelişmeye dönüştürülmesinin önemini vurguladı. Rapor, Alan İzleme Raporları serisinin 30. sayısı olarak yayımlandı.
Kaynak: Haber Merkezi