Artık saniye uygulaması sona erebilir: Zaman ölçümünde yeni dönem

Dünya’nın dönüşü ile modern saatlerin ölçtüğü zaman arasındaki farkı dengelemek için yaklaşık yarım asırdır kullanılan artık saniye uygulamasının geleceği tartışılıyor. Küresel teknoloji sistemleri, navigasyon hizmetleri ve dijital altyapılarda aksamalara yol açabilen uygulamanın kaldırılmasını öngören teklif uluslararası düzeyde oylanacak. Kabul edilmesi halinde zaman ölçümünün Dünya’nın dönüşüyle kurduğu tarihî bağ büyük ölçüde ortadan kalkacak.

Uluslararası zaman ölçüm yetkilileri, 1972’den beri uygulanan sistemin sona erdirilmesine yönelik teklifi değerlendirmeye hazırlanıyor. Gözlemevlerinin belirlediği astronomik zaman ile hassas atom saatlerine dayanan Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) arasındaki farkları gidermek için kullanılan artık saniyeler, iki zaman sistemi arasındaki uyumu korumayı amaçlıyor. Küresel saatlere bugüne kadar toplam 27 kez artık saniye eklendi.

DÜNYA’NIN DÖNÜŞ HIZI DEĞİŞİYOR

Astronomik zamanla atom saatlerinin gösterdiği zamanın farklılaşmasının temelinde, Dünya’nın dönüş hızının sabit olmaması yatıyor. Dünya kendi ekseni çevresinde her zaman aynı hızla dönmüyor ve yalpalama hareketi yapıyor. Dönüş hareketlerindeki değişimlerde Ay’ın yerçekimi, Dünya’nın çekirdeğinde meydana gelen kaymalar ve iklim krizi nedeniyle kutup buzullarının erimesiyle ortaya çıkan su ve buz hareketleri etkili oluyor. Artık saniye, bu değişimler karşısında iki zaman ölçüm sistemi arasındaki uyumu sağlamaya yarıyor.

Gündelik yaşamda neredeyse fark edilmeyen bu saniyeler, dijital altyapılarda teknik sorunlara neden olabiliyor. Artık saniyeler düzenli bir takvime göre değil, düzensiz aralıklarla ekleniyor ve uygulama yalnızca altı ay önceden duyuruluyor. Bu kısa bildirim süresi ve eklemenin zamanlaması, veri sunucularını, yüksek frekanslı finansal işlem sistemlerini ve hassas zaman ölçümü gerektiren altyapıları işletenler açısından zorluk yaratabiliyor. Uygulama, telekomünikasyon sistemleri, güç şebekeleri ve bilgisayarlarda kullanılan küresel zaman standardıyla Dünya’nın dönüşü arasındaki uyumu korusa da teknoloji altyapılarında aksamalara yol açması nedeniyle yeniden gündeme geldi.

TEK SANİYELİK EKLEME SİSTEMLERİ AKSATTI

Artık saniye eklenmesinin yol açtığı sorunlar daha önce de yaşandı. 2012’de saatlere eklenen fazladan bir saniye, büyük sosyal medya ağlarının ve uçak rezervasyon sistemlerinin çökmesine neden oldu. Artık saniyenin en son eklendiği 2016 yılının sonunda ise bulut hizmet sağlayıcılarının müşterileri kısa süreli kesintilerle karşılaştı. Bu tür aksaklıkların ardından teknoloji şirketleri uygulamanın tamamen kaldırılmasını talep etmeye başladı.

Uluslararası ölçüm standartlarını belirleyen hükümetler arası kuruluş Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosuna üye 69 ülke, artık saniyeyi sona erdirecek teklifi oylayacak. Teklifin kabul edilmesi durumunda kararın Mayıs 2027’de yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Atom saatlerinin ilk kullanılmaya başlandığı dönemde navigasyon sistemlerinin geleneksel yöntemlere dayandığı belirtiliyor.

Kaynak: Haber Merkezi