Cari açıkta yaz nefesine rağmen yıllık bazda rekor düzey

Turizm sezonunun etkisiyle cari işlemler dengesi Ağustos 2026’da aylık bazda 4 milyar 53 milyon dolar fazla verdi. Ancak yıllıklandırılmış cari açığın 42 milyar 103 milyon dolara yükselmesi, ödemeler dengesindeki olumsuz görünümün sürdüğünü ortaya koydu. Yıllık açık yaklaşık son üç yılın en yüksek seviyesine çıkarken, dış ticaret açığındaki yapısal büyüme ve finansman kalitesindeki bozulma, ödemeler dengesi üzerindeki baskıyı artırmayı sürdürdü.

Merkez Bankası’nın açıkladığı verilere göre yaz aylarında hizmet gelirlerindeki geleneksel artış, ağustos ayında cari işlemler hesabında beklentilerin üzerinde fazla sağladı. Bununla birlikte turizm sezonunun cari dengeye katkısı geçen yılın aynı dönemine göre daha zayıf kaldı. Ağustos 2025’te 4 milyar 622 milyon dolar olan aylık cari fazla, bu yılın aynı ayında yüzde 12,3 azalarak 4 milyar 53 milyon dolara geriledi.

Aylık fazlanın daha yüksek gerçekleşmesini engelleyen başlıca unsur, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığındaki büyüme oldu. Söz konusu açık ağustosta yüzde 33,8 artışla 3 milyar 746 milyon dolara yükseldi. İhracat yüzde 9 artarak 23 milyar 327 milyon dolara çıkarken ithalat yüzde 11,8 artışla 27 milyar 73 milyon dolara ulaştı; ithalattaki daha hızlı yükseliş cari fazlayı sınırladı. Altın ve enerji ürünlerindeki net ithalat da cari dengeyi olumsuz etkileyen başlıca dış ticaret gelişmesi olarak öne çıktı. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise ağustosta 8 milyar 205 milyon dolar fazla verdi.

Hizmetler dengesi 9 milyar 711 milyon dolarlık net katkıyla cari dengeyi iyileştiren en önemli kalem oldu. Buna karşılık karşılıklı yatırımlardaki gelir ve giderler ile faiz gelir-giderlerini kapsayan birincil gelir dengesinde 1 milyar 894 milyon dolar, karşılıksız transferlerin yer aldığı ikincil gelir dengesinde ise 18 milyon dolar net çıkış kaydedildi. Bu çıkışlar aylık fazlayı aşağı çekti.

Yılın ilk yedi ayında 35 milyar 551 milyon dolar olan kümülatif cari açık, ağustostaki fazla sonrasında ilk sekiz ay itibarıyla 31 milyar 498 milyon dolara indi. Ancak bu tutar, 2025’in ocak-ağustos dönemindeki 19 milyar 671 milyon dolarlık açığın yüzde 60,1 üzerinde kaldı. İlk sekiz ayda dış ticaret açığı 53 milyar 338 milyon dolara ulaşırken, kâr transferleri ile faiz gelir ve giderlerinden kaynaklanan birincil gelir dengesinin net çıkışı 17 milyar 788 milyon dolara, ikincil gelir dengesinin net çıkışı 1 milyar 874 milyon dolara yükseldi. Aynı dönemde hizmetlerden sağlanan 41 milyar 502 milyon dolarlık net giriş cari dengeyi pozitife çevirdi.

Yıllıklandırılmış verilerdeki seyir, aylık yaz rahatlamasının genel görünümü değiştirmediğini gösterdi. Ağustos 2025’te 23 milyar 328 milyon dolar olan yıllıklandırılmış cari açık, izleyen dönemde sürekli artarak Ağustos 2026’da 42 milyar 103 milyon dolara çıktı. Böylece son 33 ayın en yüksek düzeyine ulaştı. Cari açık daha önce Kasım 2023’te 45,9 milyar dolarla zirveyi görmüş, ardından gerileyerek Ekim 2024’te 9,7 milyar dolara kadar inmişti. Bu tarihten sonra yeniden yükselişe geçen açık, son 22 ayda kesintisiz artış gösterdi.

Yaz aylarında turizm gelirlerinin desteğiyle cari dengenin aylık bazda artıda tutulabilmesi, yapısal açığı gidermeye yetmedi. Dış ticaret açığındaki kronik büyüme ve finansman kalitesindeki bozulma, ödemeler dengesi üzerindeki baskıyı sürdürürken yıllık bazdaki kırılganlık da arttı. İlk sekiz aylık kümülatif açık ile 42 milyar doları aşan yıllıklandırılmış cari açığın, sonbahar ve kış döneminde dış finansman ihtiyacının çok daha sert ve maliyetli olacağına işaret ettiği aktarıldı.

İlk sekiz aylık dönemde cari açığın finansmanında net portföy yatırımları 3 milyar 689 milyon dolar, krediler 31 milyar 445 milyon dolar ve ticari krediler 1 milyar 245 milyon dolar katkı sağladı. Net doğrudan yatırımların katkısı 291 milyon dolarda kalırken net efektif ve mevduatlar 3 milyar 495 milyon dolar azaldı. Son bir yıllık kümülatif görünümde ise finansman faturasının sürdürülebilirlik sınırlarını zorladığı belirtildi. Yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net portföy yatırımları 5 milyar 549 milyon dolar, krediler 47 milyar 96 milyon dolar ve ticari krediler 483 milyon dolar katkı verdi. Kalıcı sermaye girişi niteliğindeki doğrudan yatırımlar net çıkış nedeniyle negatif yönde etkide bulundu; net doğrudan yatırımlar 946 dolar, net efektif ve mevduatlar ise 17 milyar 721 milyon dolar negatif katkı yaptı.

Ağustosta cari işlemler dengesi fazla verirken finans hesabında yüzde 16,1 artışla 8 milyar 517 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti. Sermaye hesabında ise 54 milyon dolar net çıkış kaydedildi. Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net giriş 141 milyon dolar oldu; yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’deki doğrudan yatırımları 719 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki yatırımları 578 milyon dolar arttı. Gayrimenkul işlemlerinde yurt içi yerleşikler yurt dışında 142 milyon dolarlık, yurt dışı yerleşikler Türkiye’de 244 milyon dolarlık net alım yaptı.

Portföy yatırımlarında ağustos ayında 1 milyar 34 milyon dolar net çıkış görüldü. Buna karşın yurt dışı yerleşikler hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 1 milyar 50 milyon dolar, DİBS piyasasında 77 milyon dolar net alış gerçekleştirdi. Yurt dışındaki tahvil ihraçlarında reel sektör ihraçlarında 34 milyon dolar net alış yapılırken banka ihraçlarında 122 milyon dolar, genel hükümet ihraçlarında 201 milyon dolar net satış kaydedildi. Kredi hareketlerinde bankalar 2 milyar 186 milyon dolar, diğer sektörler 1 milyar 230 milyon dolar net kredi kullandı; genel hükümet 82 milyon dolar net geri ödeme yaptı.

Diğer yatırımlar kapsamında yurt dışı bankaların Türkiye’deki mevduatları TL cinsinden 872 milyon dolar net azalırken yabancı para cinsinden 889 milyon dolar net arttı. Böylece mevduat işlemlerinde toplam 17 milyon dolarlık net artış oluştu. Ağustos ayında net hata ve noksan kalemi pozitif 4 milyar 518 milyon dolar olarak kaydedilirken resmi rezervlerde 7 milyar 138 milyon dolarlık net artış yaşandı.

Kaynak: Haber Merkezi