“Vatandaşlık maaşı” taslağında ayrıntılar: Kimler yararlanabilecek?

Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” adıyla anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için hazırlanan taslağın ayrıntıları ortaya çıktı. Hane halkının toplam geliri belirlenen sınırın altında kalan ailelerin gelirini belirli bir düzeye tamamlamayı amaçlayan sistem, sosyal yardım modeli olarak tasarlanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulan çalışma, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının koordinasyonunda yürütülüyor. İl ve hane bazındaki gelir düzeylerinin belirlenmesine yönelik hazırlık yapılıyor.

Taslakta ilk aşamada 2,5 milyon haneye destek verilmesi ve toplam yardım miktarının 1,5 trilyon TL’ye ulaşması hedefleniyor. Sistemin başlangıçta 2,5 milyon haneye ulaşacağı tahmin ediliyor. Destekten yararlanmak için haneye giren toplam gelirin, en düşük emekli maaşı olarak belirtilen 23 bin 552 TL’nin altında olması şartı öne çıkıyor. Bu tutarın üzerinde geliri bulunan hanelere ödeme yapılması planlanmıyor.

Desteklerin kira, fatura, enerji ve gıda gibi ihtiyaç alanlarına yöneltilmesi öngörülüyor. Hanelerin ihtiyaçlarına göre kira, enerji ve gıda gibi birden fazla kalemde yardım alabilmesi taslakta yer alıyor. Bununla birlikte, farklı kalemlerde yapılacak ödemelerin toplamının belirlenen üst sınırı aşmaması gerekiyor. Taslakta söz konusu üst sınırın ne kadar olacağına ilişkin bir tutar belirtilmiyor.

Hane başına yapılacak ödemenin ihtiyaç düzeyine göre kademeli ve farklılaştırılmış biçimde belirlenmesi planlanıyor. Taslakta verilen örneğe göre, toplam geliri 23 bin 552 TL olan bir emeklinin başka bir gelirinin bulunmaması ve kirada oturması halinde kira yardımı yapılması planlanıyor.

Bölgesel koşulların da destek kalemlerinin belirlenmesinde etkili olması bekleniyor. Büyükşehirlerde kira yardımına öncelik verilmesi; Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi soğuk iklim koşullarının yaşandığı illerde ise doğal gaz ve diğer enerji giderlerine yönelik yardımlar sağlanması öngörülüyor.

İhtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının elindeki verilerden yararlanılması planlanıyor. Farklı kamu kurumlarından ve kaynaklardan elde edilen bilgilerin de sisteme dahil edilmesi öngörülüyor. Taslağa göre gelir tespiti için vatandaşların kapı kapı dolaşılarak incelenmesi yerine mevcut veriler kullanılacak. Emeklilerin de destek programından faydalanacağı tahmin ediliyor.

GETAD’la düşük gelirli ailelerin yanı sıra yaşlı vatandaşların sosyal güvenlik ve destek mekanizmalarından yararlanması da hedefleniyor. Yaşlı nüfusun artışı ve yaşlıların karşılaştığı sorunların programda öncelikli olarak dikkate alınması planlanıyor. Sürekli hastalığı bulunanlar ve bakıma muhtaç kişiler de öncelikli destek alabilecek gruplar arasında sayılıyor.

Taslak takvime göre iller bazında yapılacak tespitlerin ardından uygulama önce belirlenen pilot bölgelerde başlayacak. Pilot illerin Aralık 2026’ya kadar belirlenmesi, ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması hedefleniyor. Pilot uygulamanın sonuçları değerlendirildikten ve varsa aksaklıklar giderildikten sonra sistemin 2027 yılı içinde Türkiye genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor.

Destekten yararlanmak isteyenlerin oluşturulacak merkezi sisteme kayıt olması gerekecek. Başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden alınması, değerlendirmelerin ise belirlenen kriterlere göre elektronik sistem aracılığıyla otomatik olarak sonuçlandırılması öngörülüyor. Sisteme kabul edilenlerin aylık hane gelirleri düzenli olarak kontrol edilecek; gelirinde artış tespit edilenlerin programdan çıkarılması öngörülüyor. Böylece yardımların ihtiyaç sahibi olma şartlarını karşılayan hanelere yönlendirilmesi amaçlanıyor.

Taslakta, destek almaya hak kazananlar için “vatandaşlık maaşı kartı” çıkarılması da bulunuyor. Yardım ödemelerinin bu kartta toplanması; vatandaşların tutarın bir bölümünü nakit çekebilmesi, gıda ve temizlik ürünleri gibi temel ihtiyaçlarını ise kartla indirimli olarak karşılayabilmesi planlanıyor. 2026 yılı için sosyal yardımların toplam tutarı 917 milyar TL olarak belirlenirken, bunun 388 milyar TL’lik bölümünün Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı aracılığıyla vatandaşlara ulaştırılması öngörülüyor.

Kaynak: Haber Merkezi