Yaşam izi taşıyor olabilir: Mars’taki numune Dünya’ya getirilebilecek mi?

NASA’nın Mars’ta araştırma yapan Perseverance keşif aracı, gezegen dışında yaşam olup olmadığına ilişkin önemli bir ipucu barındırabilecek bir kaya numunesi aldı. Aracın leopar desenli bir kayadan aldığı Sapphire Canyon numunesi, tebeşir büyüklüğündeki bir tüpün içinde muhafaza ediliyor. Numunenin yaşam izi taşıyıp taşımadığının kesin olarak anlaşılması için Dünya’ya getirilmesi gerekiyor; ancak bunun yakın zamanda gerçekleşmesi mümkün görünmüyor.

NASA, geçmişten kalma olası yaşam belirtilerini aramak, Mars yüzeyinden kaya örnekleri toplamak ve bunları incelemek amacıyla Perseverance’ı 2021’de Kızıl Gezegen’e indirdi. Şubat 2021’de özellikle Jezero Krateri’ndeki kurumuş göl yatağına indirilen araç, araştırmaları sırasında Neretva Vallis vadisindeki kayalık bölgede Sapphire Canyon adı verilen numuneyi aldı.

Perseverance, örneği Temmuz 2024’te Cheyava Falls (Cheyava Şelaleleri) adı verilen, ok ucu biçimindeki leopar desenli kayadan sondajla çıkardı. Numunenin alındığı kayanın çevresindeki çamur taşlarının, muhtemelen eski mikroskobik yaşam tarafından meydana getirilmiş unsurlarla kaplı olduğu belirtiliyor. Perseverance bilim ekibine göre Sapphire Canyon, robot gezginin keşfetmesi umulan kaya türünün tam olarak kendisi.

Neretva Vallis, 3 milyar yıldan daha uzun süre önce Jezero Krateri’ndeki eski bir göle akan nehirlerin şekillendirdiği bir vadi. Geçmişte suyun oluşturduğu ya da değiştirdiği ve yaşam izlerini koruma ihtimali yüksek kayaları aramak için uygun olduğu belirtiliyor. Perseverance, Şubat 2021’de özellikle Jezero Krateri’ndeki kurumuş göl yatağına indirildi.

Perseverance ekibinden Adrian Broz, kayadaki ayırt edici özelliklerin yaşamdan mı, yoksa yaşam gerektirmeyen kimyasal ya da jeolojik süreçlerden mi kaynaklandığını belirlemenin tek yolunun örnekleri Dünya’ya geri getirmek olduğunu söylüyor. Broz, numuneyi “Sanırım ilk kez Mars’ta ‘potansiyel bir biyolojik iz’ olarak nitelendirilebilecek bir şey bulduk” sözleriyle tanımlıyor. Sapphire Canyon, Perseverance’ın şasisi içindeki tüpte tutulan diğer 33 numuneyle birlikte bekliyor. Örneklerin ayrıntılı biçimde incelenebilmesi için Dünya’ya nasıl taşınacakları ise temel sorun olmayı sürdürüyor.

Mars numunelerini Dünya’ya getirmek üzere NASA ile Avrupa Uzay Ajansı’nın ortak girişimi olan Mars Numune Geri Getirme programı, yüksek maliyeti ve karmaşık tasarımı nedeniyle yoğun eleştiriler aldı. NASA, milyarlarca dolarlık yatırımın ardından programı 2024’te yeniden değerlendirmeye aldı ve sonunda tamamen iptal etti. Şu an için programın yerini alacak net bir alternatif bulunmuyor.

NASA, temmuz ayında yaptığı açıklamada Perseverance’ın topladığı örneklerin Mars’ta güvenli biçimde muhafaza edildiğini bildirdi. Kurum, orijinal Mars Numune Geri Dönüş planından daha basit ve daha uygun bütçeli olabilecek seçenekleri araştırdığını; bu seçenekler arasında ticari ya da uluslararası katkıların da bulunabileceğini belirtti. Ancak NASA yetkilileri, numunelerin geri getirilmesine ilişkin ileriye dönük bir yol haritası henüz açıklamadı.

Yapımı ve fırlatılması yaklaşık 2,4 milyar dolara mal olan Perseverance, Mars’taki yaşam belirtilerini gösterebilecek bu numune üzerinde gerekli analizleri yapacak donanıma sahip değil. Ekip üyelerinden Dr. Briony Horgan, “Bu çalışmaları yapmaya ve ipuçları elde etmeye devam edebiliriz ancak bu numuneleri geri getirene kadar asla kesin olarak bilemeyeceğiz” dedi. Horgan, Dünya dışında yaşam olup olmadığını ya da Dünya’nın gerçekten benzersiz olup olmadığını anlamak için en iyi şansın bu örnekler olduğunu belirtti.

Kaynak: Haber Merkezi