Dağın ortası çöktü: 250 yıl sonra dikkat çeken hareket

Nikaragua’nın güneybatısında bulunan aktif olmayan Masaya Yanardağı, yerel halk ve ziyaretçiler tarafından “Cehennemin Ağzı” (La Boca del Infierno) adıyla anılıyor. Yaklaşık 250 yıldır büyük bir patlama gerçekleştirmeyen yanardağın altında, bilim insanlarının dikkatini çeken ikili bir magma odası sistemi tespit edildi.

ABD’deki Penn State Üniversitesi’nden jeologların yürüttüğü araştırmanın sonuçları Geophysical Research Letters dergisinde yayımlandı. Ekip, Avrupa Uzay Ajansı’na (ESA) ait Sentinel-1 uydusunun 2018-2024 yılları arasındaki verilerini inceleyerek yanardağın çevresindeki zemin hareketlerini araştırdı. Altı yıl süren analiz, Masaya’nın halka biçimli çöküntüsü olan kalderada aynı dönemde iki farklı hareket yaşandığını gösterdi.

Ana kaldera önce çöktü, ardından yeniden yükseldi. Araştırmacılara göre bu değişim, yanardağın derinlerindeki büyük magma odasının önce boşaldığına, sonrasında yeniden dolduğuna işaret ediyor. Kalderanın içinde yer alan daha küçük ve aktif kraterin çevresindeki zemin ise çökmeyi sürdürdü. Bu hareket, yüzeye daha yakın konumdaki ikinci bir magma odasının aynı süreçte boşaldığını düşündürüyor.

Uzmanlar, derin ve sığ magma odalarında eş zamanlı olarak gözlenen bu farklı süreçlerin, magmanın yer altındaki yollarının nasıl çalıştığına ilişkin bilimsel bilgi boşluğunu gidermeye katkı sunduğunu belirtiyor. Bulgular, modern volkanolojinin 1990’lardan bu yana öne çıkardığı, yanardağların büyük ve boş mağaralar yerine farklı bölgelere ayrılmış karmaşık magma rezervuarlarına sahip olduğu yaklaşımını da destekliyor.

Bilim insanlarına göre magma, yeryüzüne doğru kesintisiz ve pürüzsüz bir hat üzerinde ilerlemiyor; yükseliş ani patlamalar ve kırılmalarla gerçekleşebiliyor. Yer altındaki yoğunluk dengeleriyle kararlı hâle gelen magma odalarında eski çatlaklar kapanırken yenileri açılabiliyor. Bu değişimler de sürekli sismik aktiviteye neden oluyor.

Araştırma ekibi, Masaya’nın altında gözlenen hareketliliğin yaklaşan bir patlamanın ani sinyali olmadığını özellikle vurguladı. Bununla birlikte yanardağın yoğun nüfuslu bir bölgede bulunması ve her ay binlerce turisti çeken popüler bir merkez olması nedeniyle uzmanlar, kesintisiz izlemenin hayati önem taşıdığına dikkat çekti.

Dünya genelinde uykudaki yanardağlara ilişkin araştırmalar da hız kazanıyor. NASA’nın Kamçatka’da 400 yılın ardından uyanan bir yanardağ üzerindeki incelemeleri ile süper volkanların tahmin edilenden çok daha hızlı patlayabileceğini gösteren son çalışmalar, volkanoloji alanındaki eski modellerin yeniden değerlendirilmesine yol açıyor.

Kaynak: Haber Merkezi