OECD, 2026 Vergi Reformları Raporu'nu yayımladı: Kurumlar vergisinde neler değişti?

OECD, “Tax Policy Reforms 2026: OECD and Selected Partner Economies” başlıklı raporunu yayımladı. “Vergi Politikası Reformları 2026: OECD ve Seçilmiş Ortak Ekonomiler” başlığını taşıyan çalışmada, OECD üyeleri de dâhil olmak üzere toplam 92 ülke ve vergi yetki alanında 2025 yılı içerisinde gerçekleştirilen veya duyurulan vergi reformları karşılaştırmalı olarak incelendi. Değerlendirme; kişisel gelir vergisi, sosyal güvenlik katkıları, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, özel tüketim vergileri, çevreyle ilgili vergiler ve servet üzerinden alınan vergilere ilişkin düzenlemeleri kapsıyor. Prof. Dr. Murat Batı, 12 Ekim tarihli yazısında kişisel gelir vergisi reformlarını ele aldığını, bu yazısında ise kurumlar vergisi alanındaki değişikliklerin bir bölümünü aktardığını belirtti. Rapora göre 2025’te kurumlar vergisi reformlarında kamu gelirlerini artırma, yatırımları teşvik etme, ekonomik büyümeyi destekleme ve yenilikçi faaliyetleri geliştirme hedefleri öne çıktı.

OECD verileri, ülkelerin ortalama birleşik kurumlar vergisi oranının üst üste üçüncü yılda da büyük ölçüde değişmediğini gösteriyor. Bu durağanlık, uzun yıllardır görülen kurumlar vergisi oranlarını düşürme eğiliminin belirgin biçimde yavaşladığına işaret ediyor. OECD’nin 145 ülke ve vergi yetki alanını kapsayan istatistiklerinde ortalama birleşik oran, 2000’de yüzde 28 iken 2025’te yüzde 21,2 olarak hesaplandı. 2025’te oranları yükselten ve düşüren ülke sayıları birbirine yakın olsa da artışların büyüklüğü indirimleri aştı. Ülkeler yalnızca genel oranları değiştirmekle kalmadı; belirli yatırımlara, araştırma-geliştirme çalışmalarına, yeni teknolojilere ve stratejik sektörlere yönelik vergi avantajları da sundu. Bankalar ve finans kuruluşları başta olmak üzere belirli sektörlere ek vergi getirilmesi veya mevcut vergilerin artırılması da raporda öne çıkan eğilimler arasında yer aldı.

Genel kurumlar vergisi oranını artıran ülkeler arasında Estonya, Tunus, Litvanya ve Güney Kore bulunuyor; Fransa ise büyük şirketler için geçici nitelikte olağanüstü bir ek vergi düzenledi. Estonya oranı yüzde 20’den yüzde 22’ye, Tunus yüzde 15’ten yüzde 20’ye çıkardı. Litvanya genel oranı yüzde 16’dan yüzde 17’ye yükseltirken küçük şirketler için indirimli oranı da yüzde 6’dan yüzde 7’ye çıkardı. Güney Kore, artan oranlı kurumlar vergisi tarifesindeki bütün dilimlerde oranları birer puan artırdı. Fransa’da yıllık cirosu en az 1 milyar Avro olan şirketlerin hesaplanan kurumlar vergisi üzerinden yüzde 20,6; cirosu 3 milyar Avro veya üzerindeki şirketlerin ise yüzde 41,2 oranında ek vergi ödemesi öngörüldü. Normal kurumlar vergisi oranının yüzde 25 olduğu ülkede bu düzenlemeyle söz konusu şirketlerin toplam kurumlar vergisi oranı yaklaşık yüzde 31 ve yüzde 36 seviyelerine yükseldi. Oran indirimleri tarafında İzlanda, 2024’te geçici olarak yüzde 21’e çıkardığı kurumlar vergisini yeniden yüzde 20’ye düşürdü. Portekiz, oranı 2026-2028 döneminde her yıl bir puan azaltıp yüzde 20’den yüzde 17’ye indirme kararı aldı. Almanya ise federal kurumlar vergisi oranını 2028’den başlayarak 2032’ye kadar kademeli biçimde yüzde 15’ten yüzde 10’a düşürecek düzenlemeyi kabul etti. Şirketlerin federal verginin yanı sıra yerel ticaret vergisine (Gewerbesteuer) de tabi olduğu Almanya’da, yerel vergiler hesaba katıldığında yaklaşık yüzde 30 düzeyindeki toplam yükün düzenleme bütünüyle uygulandığında yaklaşık yüzde 25’e gerilemesi bekleniyor. Singapur da 2025’te tüm şirketlere, şirket başına 40 bin Singapur doları üst sınırıyla, hesaplanan kurumlar vergisinin yüzde 50’si oranında indirim sağladı.

Bazı ülkeler, özellikle yüksek faiz oranları ortamında olağanüstü kâr elde eden bankaların daha fazla vergilendirilmesine yöneldi. Polonya, ticari bankalara uyguladığı kurumlar vergisi oranını 2026’dan itibaren yüzde 19’dan yüzde 30’a yükseltti; oranın 2027’de yüzde 26’ya, 2028’den itibaren yüzde 23’e indirilmesini öngördü. Buna karşılık bankaların aktifleri üzerinden alınan vergide indirime gitti. Kolombiya; finans kuruluşları, sigorta ve reasürans şirketleri, aracı kurumlar ve sermaye piyasası altyapı kuruluşlarına uygulanan gelir vergisi ek oranını 5 puandan 15 puana çıkardı. İtalya’da bankalar ve diğer finansal aracılar için bölgesel üretim faaliyetleri vergisinin (IRAP) standart oranı yüzde 4,65’ten yüzde 6,65’e, sigorta şirketlerinde ise yüzde 5,90’dan yüzde 7,90’a yükseltildi. Belçika bankalara uygulanan mevcut vergileri artırırken sigorta primleri üzerinden alınan verginin oranını yüzde 9,25’ten yüzde 9,6’ya çıkardı. İsrail, Aralık 2025’te yüksek faiz ortamında olağanüstü kâr elde eden büyük bankalar için geçici vergi artışı duyurdu. Daha sonra varılan anlaşmayla önerilen vergilendirme mekanizması yerine bankalardan 2026’da 3 milyar İsrail şekeli, 2027’de 250 milyon şekel özel ödeme alınması kararlaştırıldı. Slovakya ise düzenlemeye tabi sektörlerde çalışan kolektif yatırım şirketlerine uygulanan özel verginin oranını yüzde 0,363’ten yüzde 1,25’e yükseltti. Bu örneklerde genel kurumlar vergisi oranlarının artırılmasından çok belirli sektörlerin vergi yükünün yükseltilmesi dikkati çekiyor.

Yatırım harcamalarını desteklemek için 2025’te farklı ülkelerde vergi indirimi, hızlandırılmış amortisman ve ek gider indirimleri uygulamaya konuldu. ABD’de 4 Temmuz 2025’te kabul edilen One, Big, Beautiful Bill Act, işletmelerin yatırım harcamalarına ilişkin değişiklikler içerdi. 19 Ocak 2025’ten sonra kullanıma alınan uygun varlıklar için yüzde 100 ilave amortisman kalıcı hâle getirildi. Section 179 kapsamında belirli amortismana tabi işletme varlıklarının doğrudan gider yazılmasında üst sınır 1 milyon ABD dolarından 2,5 milyon dolara yükseltildi; doğrudan gider yazılabilecek tutarın kademeli azaltılmaya başlandığı toplam yatırım harcaması eşiği de 2,5 milyon dolardan 4 milyon dolara çıkarıldı. Japonya, tüm sektörlerde büyük ölçekli ve yüksek katma değerli yatırımlar için yeni teşvik getirdi; uygun yatırımlara doğrudan amortisman veya yüzde 7 vergi kredisi, bina yatırımlarına ise yüzde 4 vergi kredisi öngördü. Meksika yeni sabit kıymet yatırımlarında yüzde 100’e varan hızlandırılmış gider indirimi sağladı. Yeni Zelanda’nın Investment Boost programı, yeni amortismana tabi varlıkların daha hızlı giderleştirilmesini mümkün kıldı. Litvanya makine, tesis ve iletişim ekipmanları dâhil belirli sabit kıymetlerin doğrudan gider yazılmasına izin verdi. Yunanistan savunma sanayisi, araç üretimi ve uçak imalatı gibi stratejik alanlardaki yatırımlar için ilave gider indirimleri getirdi. Birleşik Krallık makine ve teçhizat yatırımlarındaki yıllık amortisman oranını yüzde 18’den yüzde 14’e indirirken belirli yeni yatırımlara ilk yıl yüzde 40 amortisman indirimi imkânı tanıdı.

Araştırma-geliştirme ve yenilikçilik faaliyetlerine dönük teşvikler de birçok ülkede genişletildi. Kanada, bilimsel araştırma ve deneysel geliştirme kapsamında yüzde 35 oranındaki artırılmış vergi kredisinden yararlanılabilecek yıllık harcama sınırını 4,5 milyon Kanada dolarından 6 milyon dolara çıkardı. Çekya, Ar-Ge harcamalarındaki ilave gider indirimi oranını 50 milyon Çek korununa kadar olan tutarlar için yüzde 150’ye yükseltti; bu eşiğin üzerindeki harcamalarda yüzde 100 oranının uygulanmasını öngördü. Almanya, teşvik hesabında esas alınan yıllık harcama üst sınırını 10 milyon Avro’dan 12 milyon Avro’ya çıkardı ve kapsama giren harcamaları genişletti. İrlanda, Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin kurumlar vergisi kredisi oranını yüzde 30’dan yüzde 35’e yükseltti; kredinin tek seferde ödenmesine ilişkin sınırı 75 bin Avro’dan 87.500 Avro’ya çıkardı. Japonya, mevcut yüzde 40’lık vergi kredisi uygulamasına yapay zekâ ve kuantum bilişim gibi alanları içeren stratejik teknoloji kategorisi ekledi. Güney Kore de yapay zekâ başta olmak üzere yeni teknolojileri vergi teşviklerinden yararlanabilecek stratejik teknolojiler listesine aldı. Bulgaristan Ar-Ge harcamaları için yüzde 25 ilave gider indirimi getirdi; alternatif olarak bu faaliyetlerden doğan maddi olmayan varlıkların vergiye esas amortisman değerinin yüzde 25 artırılmasına izin verdi. Meksika yenilikçilik harcamalarındaki artışlar için yüzde 25 ilave gider indirimi sağladı. Saint Lucia ise siber güvenlik harcamalarına 50 bin ABD dolarına kadar vergi indirimi getirdi. Bu düzenlemelerde yapay zekâ, dijital teknolojiler ve Ar-Ge yatırımlarının desteklenmesi öne çıktı.

Çevre dostu yatırımlara ilişkin teşvikler birçok ülkede sürerken ABD’de bazı desteklerin kapsamı ve süresi daraltıldı. Finlandiya, büyük ölçekli iklim nötr yatırımlarda harcamaların yüzde 20’si tutarında ve kurumlar vergisinden mahsup edilebilecek bir vergi kredisi getirdi. Yararlanmak için yatırımın en az 50 milyon Avro olması gerekiyor; proje başına azami kredi 150 milyon Avro olarak belirlendi. Bulgaristan, elektrikli araçların yıllık vergi amortisman oranını yüzde 25’ten yüzde 50’ye yükseltti; düzenlemenin 2026’dan itibaren edinilen araçlarda uygulanması öngörüldü. Birleşik Krallık, sıfır emisyonlu araçlar ve elektrikli araç şarj noktaları için ilk yılda yüzde 100 amortisman indirimi sağlayan uygulamanın süresini 31 Mart 2027’ye kadar uzattı. Jamaika, belirli yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan bağımsız elektrik üreticilerinin kurumlar vergisi oranını yüzde 33,3’ten yüzde 25’e düşürdü. İrlanda, enerji verimli ekipmanlar ile gazla çalışan araçlara ve yakıt ikmal ekipmanlarına yönelik hızlandırılmış amortisman uygulamalarını 2030’a kadar uzattı. Kanada, karbon yakalama, kullanma ve depolama yatırımlarına yönelik vergi kredisi oranlarının uygulanma süresini 2035’e kadar uzatmayı önerdi. Buna karşılık ABD, 2025’te kabul edilen düzenlemeyle rüzgâr ve güneş enerjisi tesislerine yönelik belirli yatırım ve üretim vergi kredilerinin 2027’den sonra sona erdirilmesine karar verdi. Ticari amaçlı belirli temiz araçlara ilişkin vergi kredilerinde ise 30 Eylül 2025 tarihi esas alındı.

Küçük işletmelere ve belirli bölgelerdeki yatırımlara yönelik düzenlemeler de raporda yer aldı. Litvanya, küçük şirketlerin indirimli kurumlar vergisi oranından yararlanması için aranan çalışan sayısının 10’u aşmaması şartını kaldırdı. Yeni kurulan işletmelerin yüzde sıfır kurumlar vergisinden yararlanma süresi bir vergilendirme döneminden iki döneme çıkarıldı. Mauritius, yıllık cirosu 10 milyon Mauritius rupisini aşmayan belirli küçük işletmelerin yeni ekipman yatırımlarına yüzde 5 vergi kredisi getirdi. Motorlu taşıtlar dışındaki yeni ekipmanlara ilişkin 500 bin Mauritius rupisine kadar sermaye harcamaları kapsama alındı ve kredinin üç yıllık dönemde uygulanması öngörüldü. Seyşeller belirli sektörlerde kurulan yeni şirketlere vergi istisnası tanıdı. Kanada’nın Nova Scotia eyaletinde küçük işletmelerin kurumlar vergisi oranı yüzde 2,5’ten yüzde 1,5’e indirilirken indirimli orandan yararlanılabilecek kazanç sınırı 700 bin Kanada dolarına yükseltildi. Prince Edward Island’da kurumlar vergisi oranı yüzde 16’dan yüzde 15’e düşürüldü; küçük işletmelere ilişkin kazanç sınırı 600 bin Kanada dolarına çıkarıldı. Yatırımları belirli alanlara yönlendirmek amacıyla Peru, turizm yatırımlarına özel geliştirme bölgeleri oluşturdu. Bu bölgelerdeki şirketler için yüzde sıfır ile yüzde 15 arasında değişen kurumlar vergisi oranları, yıllık yüzde 20 hızlandırılmış amortisman ve istihdam harcamalarına ek indirimler öngörüldü. Meksika, belirli ekonomik kalkınma bölgelerinde yapılan yeni sabit kıymet yatırımlarının tamamının doğrudan gider yazılmasına imkân tanıdı. Ukrayna, savunma sanayisinde faaliyet gösterip Defense City kapsamında kayıtlı şirketlere kurumlar vergisi istisnası getirdi. İstisnanın 1 Ocak 2036’ya veya Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne katılım tarihine kadar uygulanması; vergiden istisna edilen kazançların şirket faaliyetlerini geliştirmek için kullanılması şartı belirlendi. İrlanda, belirli apartman tipi konut inşaatı yatırımlarına yüzde 125 kurumlar vergisi gider indirimi sağladı; ek indirim konut başına 50 bin Avro ile sınırlandırıldı. Ayrıca belirli maliyet esaslı kiralık konutlardan elde edilen kira kazançları için kurumlar vergisi istisnası düzenlendi.

Raporda küresel asgari kurumlar vergisi uygulamasındaki gelişmeler de değerlendirildi. OECD/G20 çerçevesinde hazırlanan İkinci Sütun (Pillar Two) kuralları, belirli büyüklükteki çok uluslu şirket gruplarının kazançlarının en az yüzde 15 düzeyinde vergilendirilmesini amaçlıyor. Ülkeler bu kuralları iç hukuklarına aktarmayı sürdürürken, rapordaki Mart 2026 tarihli uygulama tablosunda Almanya, Fransa, İtalya, Japonya, Güney Kore, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülkenin düzenlemelerine yer verildi. Yürürlük tarihleri ve uygulama kapsamları ülkeden ülkeye değişiyor: kimi ülkeler kuralları 2024’te, kimileri 2025’te uygulamaya başladı; küresel asgari verginin farklı mekanizmalarının başlangıç tarihleri de aynı değil. Estonya, Litvanya, Letonya ve Malta, Avrupa Birliği düzenlemesinde belirli kuralların uygulanmasını erteleme imkânından yararlanan ülkeler arasında sayıldı.

Türkiye bakımından raporda öne çıkan başlıklardan biri, yatırım teşvikleri kapsamındaki indirimli kurumlar vergisi rejiminde yapılan değişiklikler oldu. Türkiye, 2025’te 7555 sayılı Kanun’la Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesinde değişiklik yaptı. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlardan elde edilen kazançlara uygulanabilecek indirimli kurumlar vergisinin süresi, indirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap dönemi dâhil en fazla on hesap dönemiyle sınırlandırıldı; kurumlar vergisi indirim oranı yüzde 60 olarak belirlendi. Düzenlemeler, 16 Haziran 2025’ten önce başvurusu yapılmış ve reddedilmemiş olanlar hariç, 24 Temmuz 2025’ten itibaren alınan yatırım teşvik belgelerine uygulanıyor. Kazanç bulunmasına karşın yararlanılmayan yatırıma katkı tutarlarının sonraki hesap dönemlerinde dikkate alınmaması da öngörüldü. Bununla birlikte düzenleme, kullanılmayan bütün yatırıma katkı tutarlarının sonraki dönemlere devredilmesini ortadan kaldırmıyor; sonraki dönemlerde kullanımına izin verilmeyen tutarlar, kazanç bulunmasına rağmen yararlanılmamış olanlar. Böylece yatırım teşviklerindeki kurumlar vergisi avantajları, özellikle indirimli vergiden yararlanma süresi ve yatırıma katkı tutarlarının kullanımı bakımından sınırlandırıldı. Türkiye’ye ilişkin diğer bir değişiklik dijital hizmet vergisi oldu. 24 Aralık 2025 tarihli ve 10767 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla oran 1 Ocak 2026’dan itibaren yüzde 7,5’ten yüzde 5’e indirildi; aynı kararla 1 Ocak 2027’den itibaren yüzde 2,5 olarak uygulanması kararlaştırıldı. Türkiye ayrıca küresel asgari kurumlar vergisi düzenlemelerini iç hukukuna aktaran ülkeler arasında yer alıyor. Bu çerçevede Türkiye için raporda öne çıkan üç gelişme, yatırım teşvikleri kapsamındaki indirimli kurumlar vergisi rejiminin sınırlandırılması, dijital hizmet vergisinin düşürülmesi ve küresel asgari kurumlar vergisi uygulaması olarak sıralandı.

Raporun genel görünümü, ülkelerin kurumlar vergisi politikalarında farklı yönlere gittiğini ortaya koyuyor: bazı ülkeler genel oranları artırırken bazıları indirdi ve oranlardaki uzun dönemli düşüş eğilimi belirgin biçimde yavaşladı. Bunun yanı sıra bankalar ve finans kuruluşları gibi belirli sektörlere yönelik ek vergiler yaygınlaştı. Yatırımları, araştırma-geliştirme çalışmalarını, yapay zekâyı ve diğer yeni teknolojileri destekleyen vergi avantajları da uygulanmaya devam etti. Murat Batı, 14 Aralık 1974’te Diyarbakır’da doğdu ve ilk, orta ve lise eğitimini burada tamamladı. Lisans eğitimini Ankara Gazi Üniversitesi’nde, yüksek lisansını Hacettepe Üniversitesi’nde aldı; “Türev Araçların Vergilendirilmesi” teziyle 2012’de İstanbul Üniversitesi’nden doktora derecesi aldı. Mali hukuk alanında 2016’da doçent oldu, 2022’de Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde profesör kadrosuna atandı ve aynı fakültenin Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Başkanlığını sürdürüyor. Vergi hukuku başta olmak üzere çok sayıda üniversite, banka, belediye ve profesyonel şirkete eğitim verdi; hukuk ofisleri ve YMM ofislerine danışmanlık yaptı. “Vergi Hukuku (Genel Hükümler)”, “Muhasebe Hileleri ve Vergiden Kaçınmanın Türk Vergi Mevzuatındaki Yasallığı” ve “Türk Vergi Sistemi” kitapları yayımlandı; 60’tan fazla ulusal ve uluslararası akademik yayında makale ve kitap bölümü yazdı.

Kaynak: Haber Merkezi